ฟ้าทลายโจร

ชื่อท้องถิ่น ฟ้าทลาย น้ำลาย พังพอน (กรุงเทพฯ) หญ้ากันงู (สงขลา) ฟ้าสาง (พนัสนิคม) เขตตายายคลุม (โพธาราม) สามสบดี (ร้อยเอ็ด) เมฆทลาย (ยะลา) ฟ้าสะท้าน (พัทยา) ชื่ออื่น ๆ คีปังฮี (จีน) ลักษณะของพืช ฟ้าทลายโจรเป็นพืชล้มลุก สูง 1-2 ศอก ลำต้นสี่เหลี่ยม แตกกิ่งเล็กด้านข้างจำนวนมากใบสีเขียว ตัวใบรียาว ปลายแหลม ดอกขนาดเล็ก สีขาว มีขอบกระสีม่วงแดง ผักคล้ายผักต้อยติ่ง เมล็ดในสีน้ำตาลอ่อน ส่วนที่ใช้เป็นยา ใบ ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา เก็บใบในช่วงเริ่มออกดอก ใช้เวลาปลูกประมาณ 3 เดือน รสและสรรพคุณยาไทย รสขม เป็นยาแก้เจ็บคอ แก้ท้องเสีย แก้ไข เป็นยาขมเจริญอาหาร วิธีใช้ ใบฟ้าทลายโจรใช้รักษาอาการท้องเสียและอาการเจ็บคอ มีวิธีใช้ 3 วิธีดังนี้คือ 1. ยาต้ม ใช้ใบฟ้าทลายโจรสด 1-3 กำมือ (แก้อาการเจ็บคอ ใช้เพียง 1 กำมือต้มกับน้ำนาน 10-15 นาที ดื่มก่อนอาหารวันละ 3 ครั้ง หรือเวลามีอาการ ยาต้มฟ้าทลายโจรมีรสขมมาก 2. ยาลูกกลอน นำใบฟ้าทลายโจรสด ล้างให้สะอาด ผึ่งลมให้แห้ง (ควรผึ่งในร่มที่มีอากาศโปร่ง ห้ามตากแดด) บดเป็นผงให้ละเอียด ปั้นกับน้ำผึ้งเป็นเม็ดยาลูกกลอนขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย หรือขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.8 เซนติเมตร ผึ่งลมให้แห้งเก็บไว้ในขวดแห้งและมิดชิด รับประทานครั้ง 3-6 เมล็ด วันละ 3-4 ครั้ง ก่อนอาหารและก่อนนอน ยาดองเหล้า นำใบฟ้าทลายโจรแห้ง ขยำให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ ใส่ในขวดแก้วใช้เหล้าโรง 40 ดีกรี แช่พอให้ท่วมยาเล็กน้อย ปิดฝาให้แน่น เขย่าขวด หรือคนยาวันละ 1 ครั้ง พอครบ 7 วัน กรองเอาแต่น้ำ เก็บไว้ในขวดที่มิดชิดและสะอาด รับประทานครั้งละ 1-2 ช้อนโต๊ะ (รสขมมาก) วันละ 3-4 ครั้ง ก่อนอาหาร หรือใช้พืชแห้งบดเป็นผงละเอียด ปั้นเป็นยาลูกกลอนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.8 ซม. กินครั้งละ 3-6 เม็ด วันละ 3-4 ครั้ง ก่อนอาหารและก่อนนอน สำหรับผงฟ้าทะลายโจรที่บรรจุแคปซูล ๆ ละ 500 มิลลิกรัม ให้กินครั้งละ 2 เม็ด วันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหารเช้าและเย็น อาการข้างเคียงที่อาจพบคือ คลื่นไส้